Η ενέργεια μέσα από τα μάτια των μαθητών/τριών: σχολείο, σπίτι και προτάσεις βελτίωσης
Στο πλαίσιο διερευνητικής έρευνας για τη χρήση και την εξοικονόμηση ενέργειας, δόθηκε ένα ερωτηματολόγιο από τη Διευθύντρια του σχολείου σε μαθητές/τριες των τάξεων Δ΄, Ε1, ΣΤ1 και ΣΤ2. Συγκεντρώθηκαν συνολικά 49 ερωτηματολόγια, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 37% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού του σχολείου, που αριθμεί 132 μαθητές/τριες.
Από την επεξεργασία των απαντήσεων προέκυψαν τα εξής: Οι περισσότεροι/ες μαθητές/τριες παρατηρούν ότι συνήθως τα φώτα στις τάξεις δεν παραμένουν αναμμένα όταν οι χώροι είναι άδειοι και ότι υπάρχει επαρκές φυσικό φως από τα παράθυρα. Τα αποτελέσματα εμφανίζονται σχεδόν μοιρασμένα σχετικά με το αν τα φώτα μένουν ανοιχτά χωρίς λόγο. Ωστόσο, σημαντικό ποσοστό θεωρεί ότι στους διαδρόμους, στα γραφεία και στις τουαλέτες τα φώτα παραμένουν αναμμένα περισσότερο από όσο απαιτείται, γεγονός που οδηγεί σε άσκοπη κατανάλωση ενέργειας.
Αρκετοί/ες μαθητές/τριες ανέφεραν ότι έχουν παρατηρήσει ανοιχτά παράθυρα ενώ λειτουργεί η θέρμανση. Παράλληλα, σύμφωνα με την πλειονότητα, δεν υπάρχει ισομερής κατανομή της θερμότητας στο σχολείο, καθώς ορισμένες τάξεις – κυρίως οι βόρειες – είναι πιο κρύες, ενώ άλλες πιο ζεστές. Οι διάδρομοι θεωρούνται συχνά πιο κρύοι, ενώ αναφέρεται και απώλεια θερμότητας. Πιθανόν λόγω και των εξωτερικών θυρών, οι οποίες μερικές φορές παραμένουν ανοιχτές για αρκετή ώρα, αυξάνοντας τις ενεργειακές ανάγκες του σχολείου.
Σε σχέση με τον ηλεκτρονικό εξοπλισμό, οι περισσότεροι/ες μαθητές/τριες θεωρούν ότι κάποιες φορές οι υπολογιστές απενεργοποιούνται όταν δεν χρησιμοποιούνται. Ωστόσο, παρατηρείται ότι συσκευές όπως οι διαδραστικοί πίνακες, οι υπολογιστές και οι προτζέκτορες παραμένουν συχνά συνδεδεμένοι στην πρίζα, όπως και οι υπολογιστές της αίθουσας πληροφορικής, γεγονός που συνεπάγεται επιπλέον κατανάλωση ενέργειας. Παρ’ όλα αυτά, η πλειονότητα δηλώνει ότι φροντίζει να κλείνει τα φώτα όταν αποχωρεί από τις τάξεις και να αξιοποιεί το φυσικό φως όπου είναι δυνατό.
Όσον αφορά τις πρακτικές στο σπίτι, σχεδόν όλοι/ες οι μαθητές/τριες δηλώνουν ότι κλείνουν τα φώτα όταν δεν τα χρειάζονται, ρυθμίζουν τη θερμοκρασία, αξιοποιούν το φυσικό φως και απενεργοποιούν ηλεκτρικές συσκευές και υπολογιστές όταν δεν χρησιμοποιούνται. Παράλληλα, οι περισσότεροι/ες αναφέρουν ότι δεν γνωρίζουν εάν ρυθμίζουν σωστά τη θέρμανση σε μια σταθερή και ενεργειακά αποδοτική θερμοκρασία, αν και αρκετοί/ες εκφράστηκαν θετικά ως προς αυτό.
Τέλος, διαπιστώθηκε δυσκολία από την πλειονότητα των μαθητών/τριών στον εντοπισμό των δυνατών και αδύνατων σημείων του σχολείου ως προς την εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς και στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων βελτίωσης. Μόνο λίγοι/ες ανέφεραν ως αδύνατα σημεία τη χρήση της θέρμανσης, των υπολογιστών και των διαδραστικών πινάκων, ενώ ως δυνατό σημείο αναφέρθηκε από ελάχιστους/ες η σωστή χρήση του φωτισμού. Αναφορικά με τις προτάσεις, αρκετοί/ες μαθητές/τριες τόνισαν την ανάγκη για εξοικονόμηση ενέργειας, με στόχο τη δημιουργία ενός πιο βιώσιμου και «πράσινου» σχολείου, καθώς και τον ορισμό υπευθύνων για πρακτικές όπως το κλείσιμο των φώτων. Επιπλέον, ορισμένοι/ες μαθητές/τριες πρότειναν τη δημιουργία ενός “πράσινου σχολείου” με τη φύτευση περισσότερων δέντρων και φυτών στον σχολικό χώρο. Η πρόταση αυτή, παρότι δεν διατυπώνεται άμεσα ως ενεργειακή πρακτική, συνδέεται έμμεσα με την εξοικονόμηση ενέργειας μέσω της βελτίωσης του μικροκλίματος του σχολείου.